Coğrafyanın Alt Dalları Nelerdir ?



coğrafyanınCoğrafya nedir, insan faaliyetlerinin bu etkenler üzerindeki etkisi de dahil olmak üzere Dünya’nın fiziksel özelliklerinin ve ortamının incelenmesidir. Konu ayrıca, insan nüfusu dağılımı, arazi kullanımı, kaynak kullanılabilirliği ve endüstrilerdeki örüntülerin incelenmesini de kapsamaktadır.

Coğrafyanın Alt Dalları

Coğrafya disiplinler arası bir bilim olarak kabul edilebilir. Konu, Dünya uzayında dağıtılan her şeyin gözlemlenmesi ve analiz edilmesine ve bu analize dayanan sorunlara çözümlerin geliştirilmesine olanak veren disiplinler arası bir bakış açısını kapsamaktadır. Coğrafyanın disiplini, çeşitli çalışma dallarına ayrılabilir. Coğrafyanın temel sınıflandırması, konuya yaklaşımı, fiziki coğrafya ve beşeri coğrafyanın iki geniş kategoriye ayırır.

Fiziksel Coğrafya

Fiziki coğrafya, yeryüzündeki doğal özellikler ve olgular (veya süreçler) çalışmasını kapsayan coğrafya dalı olarak tanımlanmaktadır.

Fiziki coğrafya çeşitli dalları:

Jeomorfoloji: Tarih, bilim ve dinamikleri benzeri yeryüzü yer şekilleriyle ilgili yönleri aydınlatmaya yardımcı olur. Ayrıca gelecekte dünya ile ilgili fiziksel değişikliliği tahmin eder.

Glaciyoloji: Bu fiziki coğrafya alanı, buzulların dinamiği ve gezegenin çevresi üzerindeki etkilerinin incelenmesi ile ilgilidir. 

Osinografi (Denizler ve Okyanuslar) : Bu alan okyanus tabanının jeolojik yönlerini, dağlarını, yanar dağlarını inceler. ayrıca deniz suları, denizde yaşayan canlıları, dalgalar, akıntılar, ve okyanus hareketlerini de inceler.

Hidroloji: Bu, fiziksel coğrafyanın bir başka hayati yönüdür. Hidroloji, Dünya’nın su kaynaklarının özellikleri ve suyun arazi ile ilgili hareket dinamikleri ile ilgilenir. Bu alan, gezegendeki nehirler, göller, buzullar ve yeraltı akiferlerinin çalışmasını kapsamaktadır. Suyun, Dünya yüzeyinin üzerinde, üstünde ve altında, hidrolojik döngü şeklinde bir kaynaktan diğerine sürekli hareketini inceler.

Pedoloji: Toprak bilimi dalıdır. Yeryüzünün doğal ortamlardaki farklı toprak tiplerini inceler. Bu çalışma toprak dokusu, toprak yapısı ve toprak oluşumu ile ilgili bilgiler toplar.

Biyocoğrafya: Fiziksel coğrafyanın vazgeçilmez bir alanı olan biyo coğrafya, yeryüzündeki türlerin coğrafik alana nasıl dağıldığının incelenmesidir. Ayrıca jeolojik zaman dilimlerine göre türlerin dağılımı ile ilgilenir. Her coğrafi alanın kendine özgü ekosistemi ve biyo Coğrafyası vardır ve bu ekosistemleri fiziki coğrafya özelliklerine göre inceler ve açıklar. Biyo coğrafyanın farklı dalları da vardır bunlar; zoo coğrafya (hayvanların coğrafi dağılımı), fito coğrafya (bitkilerin coğrafi dağılımı)’dır

Paleo coğrafya: Bu fiziki coğrafya dalı, Dünya’nın jeolojik tarihinde çeşitli zaman noktalarındaki coğrafi özellikleri inceler. Coğrafyacıların fosil kayıtlarını inceleyerek belirlenen kıta pozisyonları ve levha tektoniği hakkında bilgi sahibi olmalarına yardımcı olur.

Klimatoloji: İklim biliminin bilimsel çalışması, günümüz dünyasında çok önemli bir coğrafya çalışma alanıdır.

Meteoroloji: Bu fiziki coğrafya alanı, bir yerin hava durumu ve hava durumunu etkileyen atmosferik süreçler ve fenomenlerin incelenmesi ile ilgilidir.

Çevresel coğrafya: Bütüncül coğrafya olarak da bilinen bu fiziki coğrafya alanı, insanlar (bireyler veya toplum) ve onların doğal çevresi arasındaki mekansal bakış açısıyla olan etkileşimlerini araştırmaktadır. Çevresel coğrafya, insan coğrafyası ve fiziki coğrafya arasındaki köprü boşluğu ve fiziksel coğrafya ve beşeri coğrafyanın çoklu alanlarının birleşimi olarak ele alınabilir.

Kıyı coğrafyası: Kıyı coğrafyası, fiziki coğrafyanın uzmanlaştığı bir başka alan olup, aynı zamanda bir insan coğrafyası çalışması da içermektedir. Kıyı alanı ve deniz arasındaki dinamik arayüz çalışmasıyla ilgilenir. Kıyı coğrafyasında yapılan incelemede, kıyı manzarasını şekillendiren fiziksel süreçler ve denizin peyzaj değişikliklerini tetiklemede etkisi yer almaktadır.

Kuvaterner bilimi: Bu, Dünya üzerindeki Kuvaterner döneminin (Dünya’nın son 2.6 milyon yılını kapsayan coğrafya tarihi) araştırmasıyla ilgilenen oldukça özel bir fiziki coğrafya alanıdır. Gezegende yakın geçmişte geçirdiği çevresel değişiklikler ile ilgili bilgi toplar.

Geomatics: Dünya yüzeyiyle ilgili verilerin toplanmasını, verilerin analizini, yorumlanmasını ve depolanmasını içeren fiziksel bir coğrafya dalıdır. Jeodezi, uzaktan algılama ve coğrafi bilgi bilimi, geomatiklerin üç alt bölümüdür.

Peyzaj ekolojisi: Peyzaj ekolojisi bilimi, Dünya’daki değişen manzaraların gezegendeki ekolojik süreçleri ve ekosistemleri nasıl etkilediğiyle ilgilenir. 

İnsan coğrafyası

İnsan coğrafyası, insan toplumunun Dünya’nın yüzey ve çevre tarafından nasıl etkilendiği ve bununla birlikte antropolojik aktivitelerin gezegeni nasıl etkilediği üzerine araştırma yapan coğrafya dalıdır. İnsan coğrafyası, gezegenin en gelişmiş yaratılmışları üzerinde çalışmalara odaklanmıştır: insanlar ve çevreleri.

Coğrafyanın bu dalı, çalışmanın odağı temelinde çeşitli disiplinlere ayrılır:

Nüfus coğrafyası: İnsan coğrafyasının bir bölümü olan nüfus coğrafyası, bir yerin niteliğinin insan topluluklarının dağılımını, büyümesini, bileşimini ve göçünü nasıl belirlediğine ilişkin çalışmayı ele almaktadır.

Tarihi coğrafya: Yeryüzünün yada bölgenin ne zaman, ne şekil, neden, nasıl değiştiğini ve insan topluluğunda nasıl bir etki bıraktığını inceler.

Kültürel coğrafya: Kültürel coğrafya, kültürel ürünlerin ve normların mekan ve yer ile nasıl ve niçin değiştiğini araştırır. Böylece din, dil, geçim seçimleri, siyaset dahil olmak üzere insan kültürlerinin mekânsal değişimlerinin incelenmesiyle ilgilenir. Din coğrafyası, dil coğrafyası Kültürel coğrafyanın alt alanlarından bazılarıdır.

Ekonomik coğrafya: Beşeri coğrafyanın hayati bir yönü olan ekonomik coğrafya, insan ekonomik faaliyetlerinin coğrafi yer ve mekanda nasıl konumlandırıldığı, dağıtıldığı ve düzenlendiği çalışmasını kapsamaktadır. Pazarlama ve ulaştırma coğrafyası, ekonomik coğrafyanın alt alanları olarak ele alınabilir.

Siyasi coğrafya: İnsan coğrafyasının bu önemli alanı, dünya ülkelerinin siyasi sınırları ve toprakların bölünmesi ve ülkeler arasındaki kaynakları ile ilgilidir. Ayrıca mekânsal yapıların siyasal işlevleri nasıl etkilediği ve bunun tersi de ele alınmaktadır. Askeri coğrafya, seçim coğrafyası, jeopolitik siyaset coğrafyasının alt alanlarıdır.

Sağlık coğrafyası: İnsan coğrafyasının bir alt disiplini olan sağlık coğrafyası, coğrafi konumun ve insanların sağlığı ve refahı üzerindeki yerini etkilemektedir. İnsan sağlığına, toplumun ve mekânın sağlık ve hastalık üzerindeki etkisini kapsayan kapsamlı bir perspektiften yaklaşma eğilimindedir.

Gelişimsel coğrafya: Dünyadaki insanın yaşam standardını ve yaşam kalitesini araştırır ve yer, mekana göre nasıl ve neden farklılaştığını anlamaya çalışır.

Yerleşim coğrafyası: Dünya’nın insan yerleşimlerini kapsayan yüzeyinin parçasını araştırmaya çalışır. Kentsel ve kırsal yerleşimlerin, ekonomik yapının, altyapının ve insan yerleşim modellerinin mekan ve zaman ile ilgili dinamikleri üzerinde yapılan bir çalışmadır.

Hayvan coğrafyası: fiziki coğrafyanın çevre coğrafyası dalı ile yakından ilişkili bir insan coğrafyası alt alanı olarak düşünülebilir. Dünyadaki hayvanların yaşam dünyalarını ve insanlar ve diğer hayvanlar arasındaki karşılıklı bağımlılıkları inceler.





Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir