Solunum Nedir? Canlılarda Solunum Sistemi Nasıl Çalışır? Çeşitleri Nelerdir ?





 

Canlılar enerji üretmek için oksijene ihtiyaç duyarlar. Gerek duydukları oksijeni ise solunum yaparak sağlarlar. Farklı enerji ihtiyaçlarına sahip canlıların solunum şekilleri de farklılık gösterir. Canlılarda vücut yapılarına ve enerji ihtiyaçlarına göre 4 farklı solunum türü gözlenir. Bunlar;

1)Akciğer Solunumu

Bu solunum türü sürüngen kuş ve memelilerin tümünde görülür. Akciğer solunumu yapan farklıAkciğercanlıların akciğer tipleri de farklılık gösterir. Bu farklılığın nedeni canlı gruplarının enerji ihtiyaçlarının da farklılık göstermesidir. Örneğin kuşların akciğerlerinde alveoller bulunmaz. Akciğerlerinde bulunan hava keseleri; havayı depolar ve kemik boşluklarına hava taşır. Akciğer solunumu yapan canlılar. Genellikle fazla enerji ihtiyacı olan canlılardır. Genellikle bu canlıların akciğerlerine geniş bir hava yolu ile oksijen taşınır. Akciğerlerde oksijen kana verilirken, alınan karbondioksit hava yolu ile vücut dışına atılır.

2)Solungaç Solunumu

Oksijen ihtiyaçlarını suyun yapısından karşılayan canlılarda solungaç solunumu görülür. Balıklar,solungaç solunumudeniz solucanları ve bazı yumuşakça türlerinde görülür. Bu canlıların vücut yapılarında, solungaç solunumu yapabilmeleri için solungaç isimli organlar bulunur. Solungaçlar suyun yapısında çözünmüş olan oksijeni kullanabilecek özelliklere sahip yaprak veya tüy biçimindeki yapılardır. Kurbağa gibi bazı canlılar gelişme döneminde iken solungaç solunumu yaparlar. Daha sonra solungaç solunumu yapmaya yarayan organlar ortadan kalkar ve erişkin kurbağa akciğer solunumu yapmaya başlar.



3)Trake Solunumu

Böcekler, bazı kabuklar ve araknitlerde görülen solunum türüne trake solunumu denir. Trake trake solunumu nasıl yapılmalıdırsolunumu yapan canlıların vücutlarında hücrelerine kadar ulaşan hava boruları bulunur. Bu borular sayesinde oksijen ve karbondioksit iletimi gerçekleştirilir. Bu hayvanların solunumun, oksijen direk hücrelere ulaştığı için kan görev yapmaz. Trake solunumu yapan canlıların, hava borularına gaz giriş ve çıkışı vücut hareketleriyle sağlanır. Bu canlıların enerji ihtiyaçları ve Trake solunumu sonucu ortaya çıkan enerji düşüktür.

4)Deri Solunumu

deri solunum yapan canlılar

 

Bazı canlılarda vücudun dış yüzyılı kaplayan deri ile gaz alışverişi sağlanır. Bu şekilde oksijen ihtiyacının karşılanmasına deri solunumu denir. Deri gözeneklerinden alınan oksijen difüzyon yoluyla iç dokulara taşınır. Bu solunumu yapan bazı canlılarda ise dolaşım sistemi ve kan bulunmaz. Bu nedenle solunumda farklı bir yapı kullanılmaz. Kurbağa ve semender gibi bazı canlı türlerinde kısmi deri solunumu görülür. Ana solunum organı akciğer olan bu canlılar, oksijen ihtiyaçlarının dörtte birini deri solunumu ile karşılarlar.

 



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir