Mücevher Nedir? Özellikleri Nelerdir?



Mücevher ve Özellikleri

Mücevher, aksesuar amacıyla giyilen küçük dekoratif eşyaları nitelendirmek için verilmiş olan bir isimdir. Broşlar, yüzükler, bilezikler, küpeler ve nice başka aksesuar mücevher kasması altında değerlendirilebilir. Mücevherler vücuda ya da giysilere eklenebileceği gibi kalıcı izler için de bu ifade kullanılabilir. İnsanlık tarihi boyunca çeşitli metaller mücevher yapımında kullanıldığı gibi, çeşitli bitki ve çiçekler de mücevher geliştirme işinde kullanılmıştır. İnsanlık tarihinin bilinen en eski insan işi çalışmaları genellikle mücevherlerdir.

Mücevherler pek çok materyal ile yapılabilir ancak değerli taşlar her zaman ilk sırada yeralmıştır. Değerli taşların yanında kehribar, mercan, değerli metaller, kabuklar yahut boncuklar da mücevher yapımında kullanılmışlardır. Birçok kültürde mücevher bir statü sembolü olarak görülmüştür. Yapım malzemeleri, tasarım şekli yahut manalı sembolleri sebebiyle değerleri artmıştır. Mücevherler vücudun birçok yerine uygun olabilir, saç uçlarından ayak tırnaklarına kadar her nokta için geliştirilebilen bir mücevher vardır.  Mücevher ve takılar genel olarak her yaş ve cinsiyet için uygun olsa da, genellikle kadınlar tarafından tercih edilirler.

Şekil ve İşlerlik

Mücevherler ve takılar pek çok sebeple kullanılabilirler:

  • Fonksiyonel sebeplerle, sözgelimi giysinin eksiklerini kapatmak, yahut giysi ve saçın zamanı hakkında fikir vermek,
  • Sosyal statü sembolü olarak yahut kişisel durum hakkında bilgi vermek amacıyla (örn: evlilik yüzüğü).
  • Sanatsal amaçlarla

Birçok kültür, tarihin farklı zamanlarında sahip oldukları hazineleri mücevherler şeklinde saklama alışkanlığı geliştirmiştir.  Geçmişte çeşitli toplumlarda mücevherler bir alışveriş metası olarak da kullanılmış, para yerine geçmişlerdir.

Broşlar yahut tokalar gibi birçok takı ve mücevher esasen fonksiyonel amaçlarla ortaya çıkmış da olsa, zaman içinde bir aksesuar olarak ön plana çıkmış ve amacını geride bırakmıştır. Mücevherler aynı zamanda bir gruba ait olma gibi niteliklere de sahip olmuşlardır; örneğin Yahudi’lerin Davut Yıldızı, gibi.   Kimi kültürlerde yakut, zümrüt gibi taşları giymek yahut dini sembolleri giyerek şeytani ruhlardan korunmak da mücevher ve takıların kullanım çerçevesinde olmuştur.

Materyaller ve Metodlar

Mücevher yapımında değerli taşlar, sikkeler yahut diğer nadir bulunan materyaller kullanılır. Bilinen neredeyse tüm metallerin alaşımları mücevher yapımında kullanılır. Bronz, Roma İmparatorluğu zamanında oldukça yaygın bir şekilde mücevher yapımında kullanılmıştır. Modern mücevher tasarımları genellikle altın, beyaz altın, platin, paladyum, titanyum yahut gümüş içerir. Avrupa ve Amerika kaynaklı mücevher tasarımlarının birçoğu bugün altının çeşitli alaşımlarından oluşmaktadır. Altının alaşımlar içindeki saflığı “karat” birimi ile derecelendirilir. Amerika’da üretilmiş olan bir altın bazlı mücevher en az 10 karat saflığında olmalıdır (%41.7 saf altın). İngiltere’de 9 Karat (%37.5) sınır olsa da genellikle 18 karata kadar çıkan mücevher saflığı pazarda yerini bulur. 22 Karat ve sonraki (yani %91’den fazla) mücevherler genellikle batı pazarlarında nadiren bulunur ancak Asya’da ve Afrika’da tercih edilebilir.  Platinyum mücevherler %90 – %95 saflık değerleri civarındayken gümüş saflığı genellikle %92.5 civarındadır.  Kostüm mücevherlerinde çelik alaşımlar da, nadiren de olsa, rastlanılır.

Mücevher tasarımında kullanılan bir diğer madde ise camdır. Kabuklar, kemikler, özellikle fil dişi, doğal kil yahut polimer kil de mücevher yapımında doğal bir his vermesi için kullanılan başka materyallerdir.

Boncuklar da, mücevher tasarımında kullanılan materyaller arasındadır. Cam, değerli taşlardan oluşan boncuklar, metaller, ağaç, kabuk, kil ve benzeri temellere sahip boncuklar. Boncuk temelli mücevher genelde bilezik, gerdanlık yahut küpe tasarımında kullanılır. Boncuklar küçük ya da büyük olabilir. Küçük boncuklar mücevhere bir tür “dokuma” havası katmak için kullanılır. İngiltere’de Viktorya Dönemi takı tasarımında boncuk işlemeleri oldukça modaydı; bu tasarım şekline bugün Afrika kültürlerinde de yaygın şekilde rastlanabilir.

Cam ve cam bazlı boncukların üretilmesi çeşitli tekniklerin de geliştirilmesine vesile oldu. Venedikli mücevher ustaları kristal cam, emaye cam, altın işlemeli cam,  renk bezeli cam, süt renkli cam ve hatta değerli taşlarla bezeli camlar ile ürettikleri boncukları dokuyarak mücevherler ürettiler.

Elmas

Elmas’ın bir maden olarak yeryüzüne ilk çıktığı yerin Hindistan olduğu düşünülmektedir.  2005 yılı itibariyle dünya elmas üretiminde Avustralya, Botsvana, Rusya ve Kanada önde gelen devletler arasındadır. Britanya tacındaki mücevherler Cullinan Elması’nı bulundurmaktadır, ki bu elmas bilinen en yüksek mücevher kalitesine sahip elmaslardan birisidir.  Elmas bugün, evlilik yüzüklerinde oldukça yaygındır.

mücevher ve özellikleriDiğer Değerli Taşlar

Birçok değerli ve nadir taş mücevher yapımında kullanılır. Bunlardan bazıları:

Kehribar: Antik dönemlerden beri değerli bir taş olarak öneme sahip olan kehribar,  zamanla katılaşmış reçineden elde edilir.  Kehribarın en az bir milyon yaşında olması beklenir ki bazı kehribar taşları 120 milyon yıl önceye kadar dayanırlar.

Ametist: Ametist, Kuartz ailesindeki en değerli taşlardan birisidir. Bu değerli taş karanlık ve aydınlıkta farklı yansıyan tonu sebebiyle gözdedir.

Zümrüt: Zümrüt, tıpkı yakut ve safir gibi yeşil ve mavi tonlarındaki parıltılarıyla bilinen değerli taşlardır. Tüm tarih boyunca belli değerlere sahip olan bu taşlar, bazı tarihçilere  göre milattan önce 3500 yıllarında yahut daha da önce ilk kez Antik Mısır’da hakkında madencilik faaliyeti yürütülen taşlardır.

Yeşim Taşı: Yeşim taşı, genellikle yeşil renkle bağdaştırılsa da, bu taş aslında çok farklı renklerde de olabilir.  Bu taş genel olarak Asya kültürüyle bağdaştırılmıştır. Bazı kültürlerde “cennetten gelen taş” olarak da isimlendirilmiştir.

Kuartz: Kuartz, kristal değerli taşlar ailesine aittir ve çeşitli renk ve boyutlarda olabilir. Gül rengi,  gri tonlarında ya da başka renk tonlarında kuartz bulunabilir.

Yakut: Yakut taşı, kırmızı ve yoğun kırmızı rengi ve tonlarıyla ünlü bir taştır. Yakut neredeyse bin yıldır değerli bir taş olarak addedilmektedir.  Sankritçe’de yakut kelimesi ratnaraj demektir, yani değerli taşların kralı.

Safir: Safir’in en popüler formu mavi safirdir. Farklı renklerdeki safirler de mevcuttur. Amerika’da mavi safir, zümrüt, yakut ya safir üçlüsü arasında en çok satın alınabilen değerli taş olarak bulunmaktadır.

Turkuaz: Turkuaz, dünyada çok sınırlı bir coğrafyada bulunur ve en çok turkuaz bulunan bölge de ABD’nin güneybatı kıyılarıdır. Turkuaz canlı rengi, çoğunlukla yoğun mavi ve yeşil tonlarıyla ve tarihi derinliği ile ilgi konusudur. Turkuaz birçok mücevher stilinde kullanılır.





Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir